آزمون Life in the UK برای اقامت دائم (ILR) و شهروندی بریتانیا: چه کسی لازم دارد و کجا £50 هدر می‌رود

هزینهٔ آزمون فقط £50 است، اما چیزهای زیادی به آن بستگی دارد. در بسیاری از مسیرها هم برای اقامت دائم (ILR) لازم است هم برای شهروندی بریتانیا. اگر پناهندگی دارید، در درخواست ILR معاف هستید، ولی برای شهروندی آزمون را معمولاً باید بدهید. هزینهٔ درخواست و مراسم شهروندی روی هم £1,839 می‌شود. پس آزمون کوچک است، اما نباید سرسری گرفت.

چه کسی لازم دارد و چه کسی نه

در راهنمای وزارت کشور (نسخهٔ 31.0) این گروه‌ها در درخواست ILR از شرط آزمون معاف‌اند: پناهندگان، دارندگان حمایت بشردوستانه (humanitarian protection)، دارندگان discretionary leave، افراد بی‌تابعیت، و بعضی مسیرهای خارج از قوانین مهاجرت، مثل گورخاها، بیوه‌ها، فرزندان بالای سن مقرر و یتیم‌ها. همچنین زیر 18 سال و 65 سال به بالا معاف‌اند. گروه‌های دیگری هم هستند، از جمله قربانیان خشونت خانگی و بازنشستگان دارای درآمد مستقل.

اما دربارهٔ شهروندی همان راهنما می‌گوید همهٔ متقاضیان باید هر دو بخش شرط دانش زبان و زندگی را داشته باشند، مگر به‌دلیل سن، وضعیت جسمی یا روانی یا طرح Windrush معاف شوند. فهرست پناهندگان و بقیه فقط زیر بخش اقامت دائم آمده است. پس برای شهروندی معمولاً باید قبول شوید.

یک نکتهٔ جدا: GOV.UK در صفحهٔ معافیت‌ها می‌نویسد اگر هنگام دریافت اقامت دائم از اثبات زبان انگلیسی معاف بوده‌اید، هنگام درخواست شهروندی باید فرم معافیت را دوباره بدهید. همان صفحه می‌گوید برای شهروندی مدرک زبان انگلیسی لازم است. یعنی معافیت زمان اقامت دائم خودکار به شهروندی منتقل نمی‌شود. وضعیت خودتان را با مشاور دارای مجوز بررسی کنید.

برنامه‌های اسکان افغان‌ها (ACRS و ARAP)

فقط آنچه در GOV.UK دیده‌ایم می‌نویسیم.

• ACRS (Afghan Citizens Resettlement Scheme). صفحهٔ GOV.UK می‌گوید این برنامه بسته شده و ارجاع تازه‌ای پذیرفته نمی‌شود، ولی کسانی که پیش از بسته شدن درخواست خانوادهٔ جداشده (Separated Families) داده یا تصمیم واجد شرایط بودن گرفته‌اند و هنوز سفر نکرده‌اند، از این بسته‌شدن مستثنا هستند. همین صفحه می‌گوید هر کس از راه ACRS اسکان یابد اقامت دائم (ILR) می‌گیرد و می‌تواند بعد از 5 سال اقامت در بریتانیا طبق قوانین موجود برای شهروندی درخواست بدهد. این صفحه از آزمون Life in the UK چیزی نمی‌گوید.
• ARAP (Afghan Relocations and Assistance Policy). در صفحه‌های GOV.UK که خواندیم نوع اقامت مشخص نشده و از آزمون و شهروندی هم حرفی نیست. فقط در بخش پیوند خانوادگی پناهندگان (Refugee Family Reunion) آمده است که افراد انتقال‌یافته با ARAP وضعیت پناهندگی ندارند و نمی‌توانند بر اساس آن قواعد برای اعضای خانواده کفالت کنند. پس از آن نتیجه‌ای نمی‌گیریم و حدس نمی‌زنیم که معافیت پناهندگان شامل شما می‌شود یا نه.

اگر از یکی از این دو برنامه آمده‌اید، پیش از رزرو آزمون یا درخواست شهروندی با یک مشاور مهاجرتی دارای مجوز صحبت کنید.

شرط‌های شهروندی

ترتیب معمول: اول ILR، بعد شهروندی. طبق GOV.UK:

• هزینه £1,839 (£1,709 درخواست و £130 مراسم شهروندی).
• حداقل 5 سال زندگی در بریتانیا و داشتن ILR یا وضعیت مشابه به مدت 12 ماه. همسران شهروندان بریتانیا نیازی به این 12 ماه ندارند.
• بیش از 450 روز در 5 سال و بیش از 90 روز در 12 ماه آخر خارج از بریتانیا نباشید. پیش از هر سفر طولانی به خارج از بریتانیا، روزهای خارج از کشور را حساب کنید.
• هم آزمون Life in the UK، هم مدرک زبان انگلیسی: این دو جدا هستند.

برای دارندگان حمایت پناهندگی یا بشردوستانه GOV.UK در صفحهٔ اقامت دائم می‌نویسد برای درخواست اقامت دائم هزینه‌ای نیست، و بعد از تأیید می‌توانید معمولاً «حداقل بعد از 12 ماه» برای شهروندی درخواست بدهید. شرایط دقیق مسیر خودتان را همان‌جا و نزد مشاور بررسی کنید.

آمار رسمی

سال منتهی به ژوئن 2026، طبق Home Office:

• آزمون 425,612 بار برگزار شده و نرخ قبولی 75.9 درصد بوده است.
• یعنی 102,663 بار مردود شده‌اند. با £50 برای هر بار، این حدود £5.1 میلیون می‌شود، فقط برای تلاش‌های ناموفق (محاسبهٔ خود ما).
• نرخ قبولی کسانی که برای ILR آزمون داده‌اند 81.9 درصد و برای شهروندی 68.9 درصد بوده است.

یک ناهماهنگی: در جدول Home Office برای ژانویه تا مارس 2026 رقم 70.1 درصد چاپ شده، ولی از خود عددهای همان جدول 76.1 درصد درمی‌آید. جزئیات در نوشتهٔ انگلیسی ما (به انگلیسی).

دربارهٔ فارسی‌زبانان: آمار تازهٔ جداگانه‌ای برای فارسی‌زبانان پیدا نکردیم. آمار کشورها را Home Office آخرین بار برای دورهٔ آوریل 2013 تا فوریهٔ 2014 داد و آن ارقام امروز دربارهٔ هیچ‌کس چیزی نمی‌گویند. پس نتیجه‌ای از آمار دربارهٔ شما نمی‌گیریم.

اشتباه‌هایی که £50 را می‌سوزانند

1. املای نام. نام در رزرو باید دقیقاً با نام روی مدرک یکی باشد. نام‌های فارسی را به شکل‌های مختلف می‌نویسند (مثلاً Mohammad، Muhammad یا Mohamad). مدرک را جلوی خود بگذارید و حرف‌به‌حرف همان را بنویسید.
2. مدرک اصلی. در مرکز مدرک اصلی لازم است، نه کپی یا عکس روی گوشی. اگر مدرک نادرست باشد یا اجازهٔ گرفتن عکس ندهید، آزمون برگزار نمی‌شود و پول برنمی‌گردد.
3. کارت BRP. آزمون باید حداکثر 24 ماه بعد از تاریخ انقضای کارت یا پیش از 31 دسامبر 2026 برگزار شود، هر کدام زودتر بود. اگر eVisa دارید با share code رزرو کنید.
4. رزرو در آخرین لحظه. رزرو دست‌کم 3 روز قبل لازم است. لغو برای بازپرداخت نیز دست‌کم 3 روز (72 ساعت) قبل از آزمون است. دیر رسیدن یا بیماری بدون بازپرداخت است.
5. همراه آوردن خانواده. کودک یا اعضای خانواده را نمی‌توانید به مرکز ببرید. از قبل ترتیبی بدهید.

اگر گذرنامهٔ معمولی ندارید

طبق GOV.UK برای رزرو:

• اگر eVisa دارید، با share code از حساب UKVI خود رزرو کنید.
• بدون eVisa: گذرنامهٔ معتبر، یا کارت شناسایی معتبر اتحادیهٔ اروپا، سوئیس، ایسلند، لیختن‌اشتاین یا نروژ، یا «مدرک سفر معتبر همراه با عکس» (مدرک سفر اضطراری پذیرفته نیست)، یا BRP/BRC با شرط زمانی بالا.
• عکس روی مدرک باید شبیه شما باشد، و نام باید دقیقاً با رزرو یکی باشد.
• اگر هیچ‌کدام را ندارید، GOV.UK می‌گوید با UKVI تماس بگیرید.

صفحهٔ GOV.UK از «refugee travel document» جداگانه نام نمی‌برد و فقط از «valid travel document» حرف می‌زند. اگر مدرک سفر شما از این نوع است و مطمئن نیستید، پیش از رزرو از UKVI بپرسید، چون با مدرک نادرست پول برنمی‌گردد.

چه چیزی ممکن است تغییر کند

در ژوئیهٔ 2026 دولت گفت آزمون به‌روز می‌شود، قرارداد فعلی در سال 2027 پایان می‌یابد و تغییرها همراه با تدابیر انتقالی می‌آیند. پیش از رزرو GOV.UK را ببینید.

برای روش آماده‌شدن، نوشتهٔ چگونه کتاب را بی‌حفظ کردن به خاطر بسپاریم را بخوانید. اگر می‌پرسید «آیا می‌شود به فارسی امتحان داد؟»، جواب در این نوشته است.

منابع

• Home Office: migration transparency data، جدول LUK_01، 27 اوت 2026. محاسبهٔ هزینه از ماست.
• Home Office: Knowledge of language and life in the UK، نسخهٔ 31.0: معافیت‌ها.
• GOV.UK: Life in the UK Test، What happens at the test، Apply for citizenship: هزینه، مدرک، BRP، شرط‌های شهروندی.
• GOV.UK: Settlement: refugee or humanitarian protection و English language exemptions.
• GOV.UK: Afghan Citizens Resettlement Scheme و ARAP: information and guidance.
• پارلمان: written answer 15781، ژوئیهٔ 2026.

این نوشته مشاورهٔ حقوقی یا مهاجرتی نیست. قوانین تغییر می‌کنند؛ شرایط مسیر خودتان را در GOV.UK و نزد مشاور مهاجرتی دارای مجوز بررسی کنید.