ECAA, ILR ve İngiliz vatandaşlığı: Life in the UK sınavı kimden ne zaman istenir?

Life in the UK sınavının ücreti £50, ama sonucuna çok şey bağlı: kalıcı oturum (ILR) başvurularının çoğunda ve İngiliz vatandaşlığında bu sınav aranıyor. Türk vatandaşları için bir soru daha var: Ankara Anlaşması’na dayanan eski yol, yani ECAA, bu şartı değiştiriyor mu? GOV.UK ve Immigration Rules’a baktık. Cevap kısa: değiştirmiyor.

Bu yazı hukuki tavsiye değildir. Kendi durumunuz için GOV.UK’a ve gerekirse akredite bir göçmenlik danışmanına başvurun.

ECAA yolu nedir

GOV.UK’ta iki ayrı sayfa var: Turkish Worker visa ve Turkish Businessperson visa. İkisi de zaten bu statüde Britanya’da kalma izni olanların uzatması olarak anlatılıyor. Businessperson sayfasında açıkça yazıyor: “New applications for the Turkish Businessperson visa have closed.” Yani yeni başvurular kapalı; bu vizayla Britanya’ya katılabilecek tek kişiler, mevcut izin sahiplerinin 21 yaşından küçük çocukları. Worker sayfası yalnızca mevcut izni olanların uzatmasını anlatıyor, kapanıştan söz etmiyor. Ama hükümetin 2 Kasım 2026 tarihli earned settlement belgesi, Türk iş insanları ve çalışanları için ECAA yolunu “yeni ana başvuru sahiplerine kapalı” diye sayıyor. Bu bölümdeki bilgiler bu belgelere ve Home Office’in uzatma yönergesine dayanıyor; başvuru yapacaksanız canlı sayfalara bakın.

Kalıcı oturum: Appendix ECAA Settlement

ECAA’dan ILR başvurusu, Immigration Rules’taki Appendix ECAA Settlement bölümüne göre yapılıyor. Kural metninden okuduklarımız:

• ECAA çalışanı (madde ECAA 3.1) ve ECAA iş insanı (ECAA 4.1) ILR için başvurabiliyor. Eşler (ECAA 6.1) ve çocuklar (ECAA 5.1) için ayrı maddeler var.
• 5 yıllık nitelikli süre aranıyor. En son iznin ECAA çalışanı ya da ECAA iş insanı olarak alınmış olması gerekiyor; öncesinde çalışanlar için Tier 2 ya da iş izni, iş insanları için Tier 1 (Entrepreneur) dönemleri de sayılabiliyor. Eşlerde de 5 yıl, üstelik aynı ECAA çalışanıyla ya da iş insanıyla (ECAA 6.2, 6.3). Ayrıntı kural metninde; burada özetlemiyoruz.
• İş insanlarında Britanya’da gerçek bir işletme kurmuş, devralmış ya da yöneticisi olmuş ve onu gerçekten işletmiş olmak, işletmenin ayakta kalabilir olması ve sürdürme niyeti aranıyor (ECAA 4.2).
• Dil ve Life in the UK şartı: çalışan, iş insanı ve eş için Appendix KoLL’a göre aranıyor (3.1(c), 4.1(c), 6.1(e)). Çocuklarda da aranıyor, ama başvuru günü 18 yaşından küçükse aranmıyor (5.1(e)).

Home Office’in ECAA ILR yönergesi (sürüm 6.0, 11 Kasım 2025) de aynı şeyi söylüyor: başvuranlar bilgi şartının iki bölümünü de karşılamalı. GOV.UK’taki ECAA ILR sayfası da aynı iki şartı sayıyor: dil bilgisi ve Life in the UK sınavı.

Appendix KoLL 3.1’e göre başvuru gününde 18 yaşından küçük olanlar ve 65 yaşında ya da daha büyük olanlar bu şarttan muaf. Ayrıca karar veren kişi, bedensel ya da ruhsal bir durum yüzünden şartı yerine getirmesini beklemenin makul olmadığına karar verebiliyor; GOV.UK’a göre bunun için bir doktora doldurtulan form gerekiyor. Yönergenin bir bölümü yalnızca “18 ile 65 yaş arası” diyor; kural metni daha kesin, o yüzden asıl metne bakın.

İngilizce kısmı

Kuralların KoLL bölümüne göre ILR için İngilizceyi başlıca iki yolla kanıtlayabilirsiniz: onaylı güvenli İngilizce dil testinde (SELT) konuşma ve dinlemede B1 ve üzeri sonuç, ya da İngilizce okutulan akademik bir lisans, yüksek lisans veya doktora derecesi. Test, başvurudan en fazla 2 yıl önce alınmış olmalı. Ayrıntılar GOV.UK’taki İngilizce sayfasında. İngilizce kanıtından muaf tutulan ülkelerin listesi de orada (muafiyetler); listeyi buraya kopyalamıyoruz, çünkü değişebilir. Türkiye listede yok. Yani Life in the UK’ı geçmek İngilizce kanıtının yerine geçmez.

26 Mart 2027’den itibaren yapılacak başvurularda KoLL, testten B1 yerine B2 istiyor; bu konuyu aşağıda, “Duyurulan reform” bölümünde anlatıyoruz.

Yurt dışında geçirilen gün sayısı

ILR için sürekli ikamet, herhangi bir 12 ayda 180 günden fazla Britanya dışında kalmakla bozuluyor (Appendix Continuous Residence, CR 3.1; GOV.UK’taki ECAA ILR sayfasında da aynı sayı var). Kuralda bazı istisnalar sayılıyor, ayrıntıya o metinden bakın. Vatandaşlıkta sayılar farklı (aşağıda), ikisini karıştırmayın.

Sınav ILR için de, vatandaşlık için de geçerli

Bir kez geçilen sınav hem ILR hem vatandaşlık için kullanılabiliyor; referans numarasının süresi yok. Yani ECAA yoluyla ILR için sınavı geçtiyseniz, aynı sonuç vatandaşlık başvurusunda da işe yarıyor. Bu yüzden numarayı ve sonuç mektubunu saklayın. Yönerge kanıt olarak geçtiğinize dair bildirim mektubunu istiyor; mektup kaybolursa Home Office’in kendi kayıt sisteminden (Warehouse) bakılabiliyor.

ILR’den sonra vatandaşlık

GOV.UK’a göre şunlar aranıyor:

• Britanya’da 5 yıl yaşamış olmak ve ILR’yi (ya da settled statüsünü) en az 12 aydır elinde tutmak. İngiliz vatandaşıyla evliyseniz 12 ay beklemek gerekmiyor.
• Life in the UK sınavını geçmiş olmak.
• İngilizce, Galce ya da İskoç Galcesi bilgisini kanıtlamak.
• Başvuru öncesi 5 yılda 450 günden, son 12 ayda 90 günden fazla yurt dışında bulunmamış olmak.
• Ücret £1.839 (£1.709 başvuru, £130 vatandaşlık töreni).

Yani ILR ile vatandaşlık arasında ayrıca bir bekleme var: ILR’yi aldığınız gün vatandaşlığa başvuramazsınız. Türk vatandaşlığınızın ne olacağını ve çifte vatandaşlığı Türk makamlarından ayrıca sorun; bu yazının konusu değil.

Diğer yollar: aile ve Skilled Worker

GOV.UK’un ILR sayfası yolları şöyle sıralıyor: çalışma vizeleri (genellikle 5 yıl), aile (eşiniz, ebeveyniniz, çocuğunuz ya da başka bir yakınınız Britanya’da yerleşikse), 10 yıl uzun ikamet ve birkaç özel durum. Çalışma vizeleri için duyurulan değişiklik aşağıda.

Skilled Worker. GOV.UK şu an şöyle diyor: 5 yıl sonra kalıcı olarak yerleşmek için başvurabilirsiniz; Britanya’da 5 yıl yaşamış olmanız ve diğer şartları karşılamanız gerekiyor. Life in the UK sınavı gerekiyor. GOV.UK’ın İngilizce sayfasına göre Skilled Worker vizasından ILR için İngilizceyi ayrıca kanıtlamanız gerekmiyor, çünkü bunu vize başvurusunda zaten kanıtlamış oluyorsunuz. ECAA’da böyle bir muafiyet yok. Kendi yolunuzun şartını GOV.UK’tan doğrulayın.

Aile yolu. Eşin ya da yakının statüsüne bağlı yollarda da çoğunlukla sınav gerekiyor. Home Office yönergesine göre bazı özel yollarda ILR için sınav istenmiyor: mülteciler, insani koruma, aile içi şiddet mağdurları, eşi ölen kişiler, eski askerler ve Gurkhalar, Appendix FM kapsamındaki yetişkin bağımlı akrabalar ve başka birkaç grup. Önemli: bu yollardan ILR alanlardan vatandaşlık için genellikle yine sınav isteniyor (yaş ve uzun süreli hastalık muafiyetleri hariç). Tam liste için yönergeye ve muafiyetler yazımıza (İngilizce) bakın.

Duyurulan reform: earned settlement

2 Kasım 2026’da hükümet, kalıcı oturum kurallarını değiştiren “earned settlement” reformunu açıkladı (bakanın açıklaması, istişare sayfası ve hükümetin yanıtı). Reform henüz yürürlükte değil ve yürürlük tarihi yayımlanmadı; önce teknik yönerge ve etki değerlendirmesi gelecek. Şu anda bu yazıda anlatılan mevcut kurallar geçerli.

• ECAA yolu. Belgede ECAA, reformdan etkilenmeyen ayrı düzenlemeler arasında sayılıyor ve “yeni ana başvuru sahiplerine kapalı” deniyor. Yani bu yazının asıl konusu olan yol için 5 yıllık süre bu reformla değişmiyor.
• Diğer çalışma vizeleri (örneğin Skilled Worker). Temel süre 5 yıl yerine 10 yıl olarak duyuruldu; belirli gelir düzeyi, bazı kamu hizmeti meslekleri gibi durumlarda daha kısa süreler var. İngiliz vatandaşlarının uygun eşleri, ebeveynleri ve çocukları 5 yıllık yolda kalıyor. Zaten Britanya’da yaşayanlar için genel bir istisna öngörülmüyor, ama bazı gruplara geçiş düzenlemeleri var. Hangi durumda ne olduğunu belgenin kendisinden okuyun.
• Life in the UK sınavı kalıyor, mevcut muafiyetlerle (18 yaş altı, 65 yaş ve üstü, sağlık nedeni). Hükümet sınavın içeriğini gözden geçiriyor.
• İngilizce. Belgede ILR için standart düzey B2 olarak veriliyor (aynı muafiyetlerle). Bu, reformdan ayrı olarak kural metnine de girmiş durumda: Appendix KoLL’un 26 Mart 2026 tarihli sürümüne göre 26 Mart 2027 ve sonrasında yapılan ILR başvurularında konuşma ve dinlemede B2 aranıyor, öncesinde B1. ECAA’nın 3.1(c) maddesi KoLL’a gönderme yaptığı için, kural metnine göre ECAA’dan ILR başvurusu da bu tarihe bağlı görünüyor; ECAA için ayrı bir istisna görmedik. Ama GOV.UK’taki ECAA sayfası düzeyi yazmıyor, bu yüzden başvurmadan önce güncel kuralı kontrol edin. Vatandaşlık için GOV.UK’un İngilizce sayfası şimdilik B1 ve üstünü yazıyor.

Vatandaşlık koşulları belgede değiştirilmiş olarak anlatılmıyor. ILR’si daha geç alınan kişi vatandaşlığa da doğal olarak daha geç başvurabilir.

Temmuz 2026’da hükümet Life in the UK sınavının güncelleneceğini de açıkladı; mevcut sözleşme 2027’de bitiyor ve değişiklikler geçiş düzenlemeleriyle gelecek (yazılı yanıt 15781). Başvuruya yaklaşıyorsanız yürürlüğe giren her değişiklik Immigration Rules’a yazılır; oradan ve GOV.UK’tan bakın.

Güncel geçme oranları

Haziran 2026’ya kadarki bir yılda 425.612 kez sınava girildi, geçme oranı yüzde 75,9. Yani 102.663 giriş geçmeyle sonuçlanmadı; £50 üzerinden bu, yalnızca başarısız denemeler için yaklaşık £5,1 milyon ediyor. ILR için girenlerde oran yüzde 81,9, vatandaşlık için girenlerde yüzde 68,9. Home Office’in tablosunda Ocak–Mart 2026 için yüzde 70,1 basılmış, aynı tablonun kendi rakamlarından yüzde 76,1 çıkıyor; ayrıntı İngilizce yazımızda. Ülkeye göre sonuçlar en son 2014’te yayımlandı (Nisan 2013–Şubat 2014, FOI 30799). 12 yıllık bir veriden bugünün sınava girenleri hakkında bir şey çıkmaz; bu yüzden buraya koymadık.

£50’nın boşa gittiği hatalar

1. Adın yazılışı. Randevuda ad belgedeki gibi olmalı. Pasaportu önünüze koyun, harfi harfine yazın.
2. Belgenin aslı. Merkeze fotokopi değil asıl belge götürülür. Yanlış belge getirirseniz ya da fotoğraf çektirmeyi reddederseniz sınava girilmez ve ücret iade edilmez. Geç kalma ve hastalık nedeniyle kaçırılan sınavda da iade yok.
3. BRP. Kimlik olarak BRP gösteriyorsanız, sınav kartın süresi bittikten sonraki 24 ay içinde ya da 31 Aralık 2026’dan önce yapılmalı, hangisi önce gelirse. eVisa’nız varsa share code ile randevu alın.
4. Son dakika randevusu. Randevu en az üç gün önceden alınır. Başvuru tarihinize çok yakın bir gün seçmeyin: kalırsanız ikinci denemeye de zaman kalsın.
5. İptal. Üç gün (72 saat) öncesine kadar iptalde ücret iade edilir; sonrasında edilmez.
6. Aileyi yanında getirmek. Çocuk ve aile üyeleri merkeze alınmıyor.

Nasıl çalışılacağını ezber yapmadan kitabı akılda tutmak yazımızda anlattık.

Kaynaklar

• Immigration Rules: Appendix ECAA Settlement, Appendix KoLL, Appendix Continuous Residence, 5 Kasım 2026’da okundu.
• Home Office: Indefinite and further leave to remain (ECAA): caseworker guidance, sürüm 6.0, 11 Kasım 2025.
• GOV.UK: Turkish Worker visa, Turkish Businessperson visa, ILR: eligibility, Skilled Worker: settle in the UK, Check if you can get ILR, Apply for citizenship, Life in the UK Test, What happens at the test, İngilizce kanıtı, İngilizce muafiyetleri: hepsi 5 Kasım 2026’da kontrol edildi.
• Home Office: Knowledge of language and life in the UK: caseworker guidance, sürüm 31.0: muafiyetler.
• Home Office: migration transparency data, tablo LUK_01, 27 Ağustos 2026; FOI 30799. Ücretle ilgili hesap bize ait.
• Home Office: Earned settlement: istişare sayfası ve hükümetin yanıtı ve İçişleri Bakanı’nın açıklaması, 2 Kasım 2026; 5 Kasım 2026’da okundu.
• Parlamento: yazılı yanıt 15781, Temmuz 2026.

Bu yazı hukuki tavsiye değildir. Kurallar değişir; yolunuzun şartlarını GOV.UK’tan ve gerekirse akredite bir danışmandan doğrulayın.